1939 (fragment)

Czy mieliśmy we Wrześniu bić się, czy nie bić? Zadawałem sobie to pytanie pisząc o powstaniach polskich dziewiętnastego wieku. Kolejno przegrywanych i znowu powtarzających się z podobnymi błędami i złudzeniami. Również o Powstaniu Warszawskim. A zatem, czy można było ustąpić Hitlerowi? Przeciwstawiono mu się, wiadomo z jakim skutkiem, więc pytanie powraca tylko teo­retyczne, czy nie należało, zamiast liczyć na odsiecz i przeceniać własne… (more)

Czy mieliśmy we Wrześniu bić się, czy nie bić? Zadawałem sobie to pytanie pisząc o powstaniach polskich dziewiętnastego wieku. Kolejno przegrywanych i znowu powtarzających się z podobnymi błędami i złudzeniami. Również o Powstaniu Warszawskim. A zatem, czy można było ustąpić Hitlerowi? Przeciwstawiono mu się, wiadomo z jakim skutkiem, więc pytanie powraca tylko teo­retyczne, czy nie należało, zamiast liczyć na odsiecz i przeceniać własne siły, raczej cofnąć się, poczekać do lepszej okazji? Czy jednak, tak jak się stało, walczyć bez względu na cenę, którą przyjdzie zapłacić. Pytań o Wrzesień jest znacznie więcej niż o Powstanie. Czy ówczesny rząd sanacyjny jest winny wrześniowej klęski? Czy się skompromitował? Czy wobec tego, opozycja miała prawo bezwzględnie, czasem nawet brutalnie, rozliczać się z sanac­ją w chwili klęski narodowej, wykorzystać moment załamania państwa dla przejęcia władzy, eliminować ludzi z rządzącego przed Wrześniem obozu, którzy oddawali się nowemu polskiemu rządowi do dyspozycji? A czy należało wypowiedzieć wojnę Związkowi Radzieckiemu, skoro Armia Czerwona 17 września przekroczyła naszą wschodnią granicę?